Cập nhật Luật Quốc tịch Bồ Đào Nha

Sau những cuộc bầu cử tổng thống hồi tháng Hai, dự luật sửa đổi Luật Quốc tịch của Bồ Đào Nha đã được đưa trở lại Quốc hội vào ngày 1/4. Trải qua các vòng đàm phán căng thẳng với cả Đảng Xã hội (PS) trung tả và đảng Chega, chính phủ trung hữu cuối cùng đã đạt được đồng thuận với Chega. Phiên bản được thông qua gần như giữ nguyên nội dung của dự luật hồi tháng 11 năm ngoái, chỉ điều chỉnh ở mức tối thiểu nhằm đáp ứng các yêu cầu từ Tòa án Hiến pháp.

Diễn biến này không mang lại nhiều kỳ vọng cho những người mong đợi một cơ chế chuyển tiếp hoặc bảo lưu quyền lợi dành cho các cư dân hiện tại chưa nộp hồ sơ xin quốc tịch. Theo đề xuất mới, hai thay đổi quan trọng sẽ tác động trực tiếp đến nhóm đối tượng này. Thời gian cư trú tối thiểu để đủ điều kiện nhập quốc tịch sẽ tăng từ 5 năm lên 10 năm, hoặc 7 năm đối với công dân Liên minh châu Âu và các quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha. Đồng thời, cách tính thời gian cư trú sẽ quay trở lại mốc bắt đầu từ ngày cấp thẻ cư trú đầu tiên, thay vì tính từ thời điểm nộp hồ sơ như trong hai năm gần đây.

Tuy nhiên, tiến trình lập pháp vẫn chưa hoàn toàn khép lại. Tổng thống mới có thể quyết định chuyển dự luật trở lại Tòa án Hiến pháp hoặc áp dụng quyền phủ quyết chính trị, trong khi Đảng PS cũng có thể yêu cầu xem xét lại tính hợp hiến như đã từng thực hiện trước đó. Dẫu vậy, nhiều khả năng chỉ những điều khoản liên quan đến việc tước quốc tịch đối với người phạm tội nghiêm trọng mới bị đưa ra đánh giá lại, còn các nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến nhà đầu tư chương trình Golden Visa có thể sẽ được thông qua. Dù khả năng trì hoãn vẫn tồn tại, chính phủ dường như quyết tâm thông qua một phiên bản luật tương tự, khiến việc chủ động chuẩn bị trở nên cần thiết.

Nếu luật mới được ban hành, lộ trình nhập quốc tịch sẽ kéo dài đáng kể. Người tham gia cần đầu tư và nộp hồ sơ xin Golden Visa (ARI), sau đó chờ hoàn tất sinh trắc học và được cấp thẻ cư trú đầu tiên. Giấy phép cư trú tạm thời sẽ được gia hạn hai năm một lần. Sau 5 năm kể từ thời điểm nhận thẻ cư trú đầu tiên, đương đơn có thể xin thường trú nhân, đồng thời có quyền thoái vốn đầu tư và không còn phải chứng minh sự phụ thuộc của người thân đi kèm. Tuy nhiên, phải đến sau 10 năm kể từ ngày cấp thẻ cư trú đầu tiên, đương đơn mới đủ điều kiện nộp hồ sơ xin quốc tịch, với thời gian xử lý hiện tại dao động từ 2 đến 3 năm. Như vậy, tổng thời gian từ lúc đầu tư đến khi nhận hộ chiếu có thể kéo dài từ 12 đến 14 năm.

Trong bối cảnh này, các nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng các lựa chọn của mình. Những người chưa tham gia chương trình cần xác định rõ liệu họ có chấp nhận khung thời gian kéo dài này hay không, và nếu tiếp tục, nên ưu tiên các hình thức đầu tư linh hoạt để có thể rút vốn khi cần. Với những người đã nộp hồ sơ cư trú hơn 5 năm nhưng chưa xin quốc tịch, việc nộp đơn ngay là đặc biệt quan trọng, bởi luật mới có thể có hiệu lực trong vòng khoảng một tháng. Đáng chú ý, Tòa án Hiến pháp đã xác nhận rằng người nộp đơn vẫn có thể xin quốc tịch ngay cả khi chưa nhận được thẻ cư trú đầu tiên.

Đối với những người đang tiến gần mốc 5 năm, việc chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ để nộp ngay khi đủ điều kiện là yếu tố then chốt. Một số ý kiến pháp lý thậm chí cho rằng có thể cân nhắc nộp hồ sơ sớm hơn thời điểm đủ 5 năm, dù đây là phương án tiềm ẩn rủi ro và cần được tư vấn cụ thể case by case. Ngược lại, nếu còn cách mốc này vài năm, khả năng thành công với cách tiếp cận này sẽ giảm đáng kể, và người tham gia có thể phải cân nhắc giữa việc tiếp tục chờ đợi, rút khỏi chương trình hoặc theo đuổi các biện pháp pháp lý khi luật mới chính thức có hiệu lực.

Trong bối cảnh nhiều yếu tố còn chưa chắc chắn, việc theo dõi sát diễn biến chính sách và chuẩn bị sớm sẽ đóng vai trò quan trọng giúp nhà đầu tư thích ứng và giảm thiểu rủi ro.

Để có cái nhìn rõ ràng hơn về tình huống của mình, nhà đầu tư nên chủ động tìm kiếm tư vấn chuyên sâu.

Liên hệ với Honu để giúp bạn hiểu rõ

• Các lựa chọn nếu đang cư trú tại Bồ Đào Nha, đã đủ hoặc sắp đủ mốc 5 năm ; hoặc chưa đủ khả năng ngôn ngữ

• Giúp bạn đánh giá toàn diện vì sao đầu tư lấy quốc tịch Bồ Đào Nha vẫn được xem là lựa chọn hàng đầu tại châu Âu, cũng như nắm rõ các hình thức đầu tư hiện có và cách tiếp cận nhằm hạn chế rủi ro ở mức thấp nhất.